Tyrannosaurus rex is één van de meest populaire dinosauriërs die ooit bestaan heeft. Hij spreekt erg tot de verbeelding, en dankt zijn bekendheid aan het feit dat lange tijd gedacht werd dat hij de grootste rover aller tijden was. Daardoor werd Tyrannosaurus rex in (vooral Amerikaanse) boeken, films en documentaires het stereopype beeld van hoe prehistorische monsters eruit gezien moeten hebben. Door zijn populariteit wordt zijn wetenschappelijke naam tegenwoordig ‘liefkozend’ afgekort tot T-rex. Wist je trouwens dat dit een verkeerde afkorting is? Het is namelijk T. rex! Maar wat weten we allemaal nog meer van deze ‘verschrikkelijke hagedis’?
De eerste fossiele overblijfselen van Tyrannosaurus rex werden in 1874 gevonden. In die tijd was er nog weinig bekend over dinosaurussen en werden niet alle resten aan de juiste soort toegeschreven. Sinds 1874 zijn talloze extra resten gevonden; er bestaan zelfs 30 complete T. rex skeletten. Alle fossiele onderdelen van T. rex zijn in een beperkt deel van Noord-Amerika gevonden, wat betekent dat zijn verspreidingsgebied zich tot dit deel van de wereld beperkte. De aardlagen waar de fossiele overblijfselen in lagen, dateren allemaal van 68 tot 65 miljoen jaar geleden (we noemen deze periode het Maastrichtien). T. rex was daarmee één van de laatste dinosaurussoorten die ontstond. Aan het einde van het Krijt (65 miljoen jaar geleden) stierven alle dinosaurussen namelijk uit. Door alle fossiele vondsten en veelvuldig onderzoek weten we nu zo goed als precies hoe groot T. rex was en hoe hij leefde.
Grootste?
Lange tijd heeft men gedacht dat Tyrannosaurus rex de grootste op het land levende, vleesetende dino was die ooit bestaan heeft. Met een lengte van 14 meter een schouderhoogte van 3,5 meter (waar de kop nog eens een halve meter bovenuit stak) en een gewicht van 5.600 tot 6.000 kilo was T. rex ook reusachtig. De in 1993 ontdekte Giganotosaurus was echter nog gigantischer. Spinosaurus (18 meter lang) bleek in 2006 uiteindelijk de allergrootste vleesetende dino te zijn geweest.
Hij was dus niet de grootste, maar T. rex was nog steeds een verschrikkelijke rover. Hoewel; recentelijk werd nog de vraag geopperd of T. rex misschien slechts een aaseter en geen actief jagend roofdier was. Hoewel hij vast af en toe wel aas gegeten zal hebben, wijzen zijn lichaamsbouw en de omgevingskenmerken er echter op dat T. rex wel degelijk actief heeft gejaagd.
Tyrannosaurus had een grote schedel, met een lengte van ca 1,5 meter. Vooral de onderkaken waren erg robuust. Dankzij de vele holle ruimten in zijn schedelbotten, werd T. rex echter niet topzwaar. In zijn gevaarlijk grote bek stonden maar liefst 50 vlijmscherpe, gekartelde tanden. De grootste tanden zaten in de bovenkaak en waren (inclusief wortel) 30cm lang. De vorm van de acht voortanden (die in doorsnede D-vormig waren), wijst erop dat T. rex ook botten door kon bijten. Daardoor sneuvelde er wel eens een tand en het was dan ook belangrijk dat de tanden steeds vervangen door nieuwe - net als bij hedendaagse haaien het geval is. Aan de fossiele schedelstukken is te zien dat T. rex zijn bek wijd kon openen en dat zijn kaakspieren extreem dik (en dus krachtig) geweest zijn. Dit wijst erop dat dit verschrikkelijke roofdier zijn prooien doodde met één diepe beet van een meter lang en 30 cm diep.
Grote poten en kleine handen
T. rex liep op twee grote, sterk gespierde achterpoten. Hij was een teenganger, en daarmee was hij – ondanks zijn logge lijf – gebouwd om te rennen. Ook zijn gedrongen bouw (relatief korte romp en staart) wijzen erop dat Tyrannosaurus rex een snel en wendbaar dier geweest is. Na vele berekeningen tonen de meest recente en geavanceerde onderzoeken aan dat T. rex snelheden van zo’n 40 km per uur kon halen. Op deze topsnelheid kon hij in één stap maar liefst vier meter overbruggen!
De voorpoten van T. rex waren naar verhouding heel klein (ongeveer zo lang als de arm van een volwassen mens) en hadden slechts twee vingers. Mogelijk waren de voorpoten van T. rex onbruikbaar, maar er wordt ook gesuggereerd dat ze gebruikt werden bij het opstaan of dat mannetjes er een partner mee vast konden houden bij de paring.